|
There
once lived a very wealthy merchant in Banaras. An only son was born
to him, whom he named Mahadhanaka, or “Moneyman.” From an early age
the boy was thoroughly spoilt by his fond parents. He grew up with
no knowledge beyond that of singing, dancing, feasting and making
merry with his friends. When he came of age, his parents found a
wife for him, and shortly afterwards they died.
After their death the youth spent all his time with his idle,
good-for-nothing companions, and passed the whole day in drinking
and gambling. As a result, his father's money rapidly finished, and
he was forced to borrow money. He had no means of repaying his
debts, and was constantly pressed by his creditors.
He grew desperate with fear and worry, and did not know what to
do. Finally he decided upon a plan of action. He called all his
creditors and told them, “Come with me. Before he died, my father
told me that he had buried a vast treasure on the banks of the
Ganges. Let us go and look for it, and when it is found I will
divide it amongst you all.”
The
creditors who were only too pleased at the thought of getting their
money back, followed the merchant's son to the river bank. He
pretended to search here and there, while the others followed,
wondering what he was up to.
Suddenly he jumped onto a rock and hurled himself into the river;
for it had been his intention from the beginning to take his own
life. As the fast flowing waters bore him away he uttered a last
desperate cry.
Horrified, the creditors stood on the river bank and watched
helplessly. The current was so strong that no one dared enter the
river to attempt to rescue the merchant's son. When his bobbing head
had disappeared in the distance, the creditors turned away and sadly
returned to their own homes.
Near a bend of the river was a fragrant flowering grove of sal
and mango trees. Here lived a beautiful fleet-footed deer, away from
the rest of the herd. His skin shone like burnished gold, and his
feet looked as if they were polished with lacquer. His horns were
like spirals of silver, and his eyes glittered like precious gems.
He was nibbling some tender grass shoots when he heard wild cry
echoing throught the forest. Running down to the river's edge, he
saw the unfortunate merchant's son struggling in the water. At once
he called out, “Wait. Do not be afraid. I am coming to save you.”
He plunged into the river and swimming strongly aginst the
current, reached the man. He put him on his back and brought him
safely to the bank. The merchant's son was so exhausted by the
ordeal he had undergone, that he collapsed.
For three days and nights the deer nursed him and fed him on
wild fruits. When he had recovered the deer said to him, “Now I
willlead you out of the wood, and show you the road to Banaras. One
favourI ask. Do not tell the king or any of his nobles, that a
golden deerlives in this forest. Otherwise they will come here and
try to catchme.”
The merchant's son readily gave his promise, and the deer put
him on the road to Banaras.
On that morning Queen Khema, wife of the king of Banaras, had a
dream, in which she saw a golden deer speaking with a human voice.
She thought to herself, “Surely there must be such an animal.
Otherwise I would not have dreamt about it.”
She went to her lord, King Brahmadatta, and said, “Great king,
I have this morning dreamt about a golden deer that speaks with a
human voice. I am filled with desire to see such an animal. I beg of
you to find this unique deer and bring it to me. Otherwise I will
surely die.”
The king who loved his wife dearly, comforted her, and said,
“If such a creature exists in the world of men, you shall have it.”
He
sent for his sages and asked, “Are there such animals as golden-coloured
deer?”
“Yes, there are, my lord,” was the reply.
The king ordered a richly decorated elephant and told the
herald, “Take the elephant and the thousand pieces of money and go
to all parts of the city. Proclaim that whoseover can bring me news
of a golden deer, shall get both the elephant and the money as a
reward.”
The herald mounted a white horse and rode through the city,
crying aloud the king's proclamation. The merchant's son who had
just entered Banaras, heard the herald and went up to him. “I can
bring the king news of the golden deer that he seeks. Take me to
him.”
The herald took the merchant's son to the palace and requested
an audience. “Sire, this man says that he knows where a golden deer
can be found.”
“Is this true?” the king asked.
“Yes, Sire. I can lead you to where a wondrous deer, the colour
of the sun, can be found,” replied the merchant's son.
“Very well, you will conduct me there.”
At the head of a troop of soldiers, the king and the informer
set out for the forest grove where the golden deer dwelt. When they
had arrived, the merchant's son said, “Sire, within that clump of
flowering mango trees, dwells the golden deer you seek.”
The king told his men, “Surround the grove and keep your bows
and arrows ready. On no account let the deer escape.”
The deer, who had been resting under the shade of a sal tree,
heard the noise made by the king's men and was instantly alert. He
rose to his feet, and saw the king standing at a distance with the
merchant's son and a group of courtiers. He thought, “I shall be
safe where the king is. I shall go to him.”
Swift as the wind he ran towards the king, who immediately
raised his bow and arrow, thinking to wound the deer, so that he
could be captured more easily. Realising his intention, the deer
called out, “Great king, stand still and do not let your arrow
fly.”
The king was astounded by the clear ringing tones of the deer's
voice, and dropped his bow and arrow. The soldiers and courtiers
also crowded around in amazement, for none had heard a deer talk
before.
The deer went up to the king and asked him in a voice that was
as sweet as honey, “Who brought the news to you, O king, that I was
to be found here?”
The king pointed to the merchant's son. “He is the one who led
us to you.” Turning to the traitor the deer said sadly, “It would
have been better to pull a log out of the river than rescue such a
one as you.”
“What wrong has he done you?” the king asked the deer.
“O king, I saved this man when he was drowning. I told him not
to tell anyone where I was to be found. Now, because of his
ungrateful act, I am in danger.”
On hearing this the king was extremely angry and turning to the
merchant's son said, “You have repaid a merciful deed with base
treachery. For this you shall die.”
He raised his bow and arrow and held it ready to shoot the
traitor. Trembling in every limb, the merchant's son fell on his
knees and begged for mercy. Seeing his plight, the deer was moved
with pity and and said, “Let him go, great king. Do not have the
blood of this wretch on your conscience. Give him the money that you
promised him and send him away.”
The king hesitated, but finally listened to the deer's plea for
mercy.
“You owe your life twice over to this noble deer,” he told the
merchant's son. “Depart from here, and never return to my kingdom or
you will be executed.”
The merchant's son straightaway took to his heels and vanished
into the depths of the forest, and was never seen again.
Turning to the king, the deer who was not only noble but wise,
said, “Great king, the cry of jackals and birds is easily
understood. But the words of men are often full of guile. You may
think that a manis your friend, and you will find that he has
betrayed you.”
The king marvelled at the wisdom and intelligence of the deer
and decided to grant him a boon. “Tell me what you wish, O golden
deer and it shall be yours. Whatever you will, even thought I lose
my kingdom for it.”
The deer thought carefully and said. “The boon I ask, great
king, is that all the animals in your kingdom will be forever free
from danger.”
“Your boon is granted. I shall issue a proclamation, that on
pain of severe punishment, no man shall dare harm any animal in my
kingdom.”
The king and the golden deer returned to Banaras. Queen Khema
was overjoyed to behold the handsome deer with the coat of gold,
such as she had seen in her dream. She listened in delight, while
the deer spoke to her in a human voice that sounded like the
tinkling of a silver bell.
For many days the golden deer remained in Banaras with the king
and queen. The city was decorated and festivities were held in
honour of the animal. Then he returned to the woodland grove where
he had dwelt for so long, and spent the rest of his days in peace.
|
Ngày xưa, có một thương gia giàu có sống ở thành Ba
La Nại (Banaras). Ông ta chỉ có độc nhất một người con, và đặt tên
nó là Ma-Ha-Ða-Na-Ca (Mahadhanaka) hay “Người chỉ biết Tiền”. Ngay
từ nhỏ, vì được cha mẹ nuông chìu, nên đứa bé đã hư hỏng. Người con
lớn lên không biết gì hết ngoài việc ca hát, nhảy nhót, ăn nhậu, vui
chơi với bạn bè. Ðến lúc trưởng thành, cha mẹ cưới vợ cho anh ta và
ít lâu sau đó, ông bà già qua đời.
Sau khi cha mẹ mất, anh ta lúc nào cũng biếng nhác, kết bạn với
những kẻ ăn không ngồi rồi, suốt ngày chỉ biết ăn uống, cờ bạc. Kết
quả là của cải cha mẹ để lại nhanh chóng hết sạch, và anh ta buộc
lòng phải đi mượn tiền của thiên hạ. Anh ta không có cách gì để trả
nợ và thường xuyên bị chủ nợ đòi réo.
Anh ta sống trong tuyệt vọng với sợ hãi, lo âu, và không biết
làm cách nào. Cuối cùng anh ta dự tính một chương trình để hành động.
Anh ta gọi các chủ nợ lại và bảo rằng: “Hãy đi với tôi. Trước khi
qua đời, cha tôi cho biết ông có giấu một kho bạc lớn gần bờ sông
Hằng (Ganges). Chúng ta hãy ra đó tìm kiếm, và khi đào thấy được,
tôi sẽ lấy chia cho các anh”.
Các chủ nợ quá đỗi vui mừng vì nghĩ rằng họ sẽ lấy được tiền
trở lại, nên đã đi theo người con của vị thương gia ra đến bờ sông.
Ðến nơi, anh ta giả vờ tìm kiếm chỗ này chỗ kia trong khi các chủ nợ
đi theo đều ngạc nhiên về hành động của anh ta. Thình lình anh ta
nhảy phóng tới hòn đá và lao mình xuống nước vì từ đầu anh đã có ý
định muốn tự tử. Anh ta bị dòng nước chảy xiết cuốn trôi đi và kêu
cứu một cách tuyệt vọng.
Những chủ nợ khủng khiếp đứng trên bờ nhìn theo mà không giúp
được gì. Dòng nước chảy quá mạnh đến nỗi không ai dám nhảy xuống để
cứu người con ông thương gia. Khi nhìn thấy cái đầu anh ta nhấp nhô
trôi xa biến mất trên mặt nước, các chủ nợ quay lại và buồn bã trở
về nhà.
Gần khúc quanh của con sông có một rừng cây xoài nở đầy hoa
thơm. Một con nai đẹp và chạy rất nhanh đang sinh sống nơi đó. Da
nai chói sáng như vàng lóng lánh và chân nó bóng loáng như sơn mài.
Sừng nai có hình xoắn ốc giống như bạc và mắt nó lấp lánh như ngọc
quý.
Trong lúc nai đang gặm cỏ non mềm mại, nó nghe tiếng kêu cứu
hoảng hốt vọng ra từ khu rừng. Chạy xuống bờ sông, nai nhìn thấy
người con bất hạnh của vị thương gia đang vùng vẩy dưới nước. Nai
liền gọi bảo: “Hãy chờ đó. Ðừng sợ. Tôi sẽ đến cứu anh”.
Nai nhảy xuống sông, cố gắng bơi ngược dòng nước đến chỗ anh ta.
Nó vớt anh lên để trên lưng và mang anh tới bờ sông an toàn. Người
con của vị thương gia, sau cơn thử thách đầy hiểm nguy, đã kiệt sức.
Suốt ba ngày đêm, nai đã chăm sóc và cho anh dùng những trái
cây trong rừng. Sau khi khỏe lại, nai bảo với anh rằng: “Bây
giờ tôi sẽ hứơng dẫn bạn ra khỏi khu rừng này và chỉ cho bạn biết
đường về thành Ba La Nại. Nhưng tôi yêu cầu bạn một điều là bạn đừng
bao giờ cho nhà vua hay bất cứ ai trong hàng quý tộc biết rằng có
một chú nai vàng đang sinh sống tại khu rừng này. Nếu không như vậy
họ sẽ đến đây tìm bắt tôi”.
Người con vị thương gia hứa sẵn sàng làm theo và nai liền dắt
đưa anh ta ra đến con đường trở về thành Ba La Nại.
Sáng hôm đó, hoàng hậu Khê-Ma (Khema) vợ quốc vương Ba La Nại
nằm mộng thấy một con nai có sắc vàng nói tiếng người. Hoàng hậu
thầm nghĩ: “Chắc thế nào cũng có con vật như thế, nếu không thì ta
đã không nằm mơ thấy nó”.
Hoàng hậu đến gặp vua Bờ-Ra-Ma-Ðát-Ta (Brahmadatta) và thưa:
“Tâu bệ hạ, sáng nay thiếp vừa nằm chiêm bao thấy một con nai sắc
vàng nói tiếng người. Thần thiếp rất muốn thấy con vật như thế. Mong
bệ hạ ra lịnh cho người đi tìm, và mang con nai đặc biệt đó về cho
thiếp. Nếu không chắc thần thiếp sẽ chết”.
Nhà vua vì quá yêu thương hoàng hậu nên đã ủi bà ta và nói:
“Nếu con nai ấy hiện sống trên thế giới loài người, thì ái khanh sẽ
có được nó”.
Ðức vua cho mời các vị thông bác trong nước đến và hỏi: “Phải
chăng ở thế gian có những thú vật trông giống như con nai với sắc
vàng như vậy?”
Họ đáp: “Tâu bệ hạ, dạ thưa vâng”.
Ðức vua ra lịnh trang hoàng một con voi thật rực rỡ và bảo
người đưa tin: “Ngươi hãy mang con voi với 1,000 đồng tiền đi khắp
nơi trong kinh thành và loan báo nếu ai có thể cho trẩm biết tin tức
về con nai vàng, họ sẽ được lãnh thưởng cả tiền lẫn voi”.
Người đưa tin cỡi ngựa trắng chạy khắp thành phố lớn tiếng rao
truyền bá cáo của đức vua. Anh con vị thương gia vừa trở về thành Ba
La Nại nghe tin như vậy liền đến gặp ông ta: “Tôi có thể cho nhà vua
biết tin tức về con nai vàng mà hoàng thượng đang mong đợi. Vậy
ngươi hãy cho tôi gặp nhà vua”.
Người đưa tin hứơng dẫn con vị thương gia vào cung điện và xin
được yết kiến đức vua: “Tâu bệ hạ, tên này bảo rằng ông ta biết nơi
con nai vàng đang sống”.
Nhà vua hỏi: “Thực vậy sao?”.
Con vị thương gia đáp: “Thưa hoàng thượng, dạ vâng. Hạ thần sẽ
hứơng dẫn đến nơi bệ hạ có thể gặp thấy con nai vàng sáng như mặt
trời kỳ lạ đó”.
“Tốt lắm, ngươi hãy đưa trẫm đến chỗ ấy”.
Ðức vua dẫn đầu một toán quân cùng với người chỉ điểm tiến
vào rừng nơi con nai vàng đang sống. Khi họ đến, con vị thương gia
thưa: “Tâu bệ hạ, giữa lùm cây xoài nở hoa, nai vàng mà bệ hạ tìm
kiếm đang ở đó”.
Nhà vua truyền lệnh cho quân lính: “Hãy bao vây khu rừng và
chuẩn bị cung tên sẵn sàng. Hãy cẩn thận đừng để con nai nào chạy
thoát”.
Nai vàng đang nằm nghỉ dưới bóng mát cây sa la, khi nghe tiếng
ồn ào của quân lính nhà vua, nó liền thức dậy. Nai đứng lên nhìn
thấy ở đàng xa nhà vua đang đứng với người con vị thương gia và một
nhóm quân lính. Nai liền nghĩ: “Ta sẽ được an toàn bên cạnh đức vua.
Ta sẽ đến với ông ta”.
Nhanh như gió, nai chạy hứơng về phía nhà vua, tức thì ông lắp
mũi tên vào cung định bắn cho nai bị thương để bắt nó dễ dàng hơn..
Nai biết ý nhà vua, nó la lên: “Tâu đại vương, hãy đứng yên, xin
đừng bắn hạ thần”.
Nhà vua kinh ngạc nghe tiếng nói rõ ràng thánh thót của nai,
liền bỏ cung tên xuống. Quân lính và các triều thần cũng đều ngạc
nhiên tụ tập đến xem, vì từ trước nay chưa ai từng nghe nai nói
chuyện bao giờ.
Bằng giọng nói dịu dàng thân mật, nai đến bên cạnh hỏi đức vua:
“Thưa hoàng thượng, kẻ nào đã thông báo cho ngài biết là hạ thần ở
đây?”.
Ðức vua chỉ người con vị thương gia và nói: “Ông ta đã hướng
dẫn trẫm đến chỗ này”. Nai buồn rầu, quay lại nói với tên phản bội:
“Biết vậy trước kia tôi để cho ông trôi theo dòng nước còn hơn là
cứu một con người vô ơn bạc nghĩa như ông”.
Nghe thế, nhà vua hỏi nai: “Vậy ông này có hành động gì sai
quấy đối với nhà ngươi?”.
“Tâu bệ hạ, hạ thần đã cứu ông ta khỏi chết đuối, và dặn ông
đừng nói cho ai biết là hạ thần ở đây. Bây giờ do hành động xấu xa,
của ông ta khiến mạng sống hạ thần bị lâm nguy”.
Nghe vậy, đức vua vô cùng tức giận, quay lại nói với con vị
thương gia: “Ngươi đã đền đáp ân nghĩa sâu dày bằng sự phản bội đê
tiện. Do hành động xấu xa này, ngươi sẽ phải chết”.
Nhà vua lắp mũi tên vào chiếc cung, chuẩn bị nhắm bắn tên phản
trắc. Người con vị thương gia run sợ quỳ xuống xin đức vua tha tội.
Nhìn thấy anh ta như thế, nai vàng động lòng xót thương và thưa:
“Tâu đại vương, hãy để cho anh ta đi. Ngài khỏi phải bận tâm giết
một con người phản trắc như vậy. Hãy ban thưởng cho anh ta như ngài
đã hứa và tha cho anh ta”.
Nhà vua do dự, nhưng cuối cùng đã nghe theo lời khẩn thiết yêu
cầu của nai vàng.
Ông ta nói với người con của vị thương gia: “Ngươi đã hai lần
mang ơn cứu sống của con nai cao thượng này. Hãy đi khỏi nơi đây và
đừng bao giờ trở về vương quốc của ta, bằng không ngươi sẽ bị giết
chết”.
Người con vị thương gia liền tức khắc quay gót đi vào rừng sâu
biến mất, và không ai gặp lại anh ta nữa.
Quay lại nhà vua, nai vàng không những là con vật cao quý mà
còn khôn ngoan, thưa rằng: “Tâu đại vương, tiếng kêu của chó rừng và
chim chóc rất dễ hiểu biết. Nhưng lời nói của con người thường đầy
xảo trá. Ngài có thể nghĩ tin được rằng một người lúc này là bạn của
bệ hạ, nhưng khi khác họ sẽ phản bội hoàng thượng”.
Nhà vua kinh ngạc trước sự sáng suốt và thông minh của nai vàng,
và quyết định ban thưởng cho nó: “Này nai vàng, hãy nói cho trẫm
biết ngươi thích muốn điều gì, trẫm sẽ làm theo ý của ngươi. Bất cứ
việc gì ngươi mong ước, ngay
dù cho đất nứơc của trẫm có mất cho điều ấy”.
Nai vàng suy nghĩ cẩn thận rồi thưa: “Tâu đại vương, điều hạ
thần mong ước là tất cả thú vật trong vương quốc của ngài sẽ vĩnh
viễn không bị ai sát hại”.
“Lời thỉnh cầu của ngươi sẽ được toại nguyện. Trẫm sẽ ra thông
cáo kẻ nào săn bắn thú vật sẽ bị trừng phạt nặng; như vậy sẽ không
ai dám gây tổn hại bất cứ sinh vật nào trong đất nước của trẫm”.
Nhà vua và nai vàng trở về thành Ba La Nại. Hoàng hậu Khê-Ma
rất vui mừng trông thấy con nai xinh đẹp với bộ lông sắc vàng như bà
đã nằm thấy trong giấc mơ. Hoàng hậu sung sướng lắng nghe khi nai
vàng nói chuyện với bà qua giọng người mà âm thanh của nó rõ ràng
như tiếng gõ vào cái chuông bạc.
Trải qua nhiều ngày, nai vàng chung sống với đức vua và hoàng
hậu tại thành Ba La Nại. Dân chúng trang hoàng kinh thành và nhiều
buổi lễ tưng bừng được tổ chức để tôn vinh con vật cao quý. Rồi sau
đó nai vàng trở về lại khu rừng nơi nó đã từng ở lâu năm và tiếp tục
vui sống những ngày còn lại một cách an lành. |
